CDH1 — dziedziczny rak żołądka typu rozlanego i rak piersi typu zrazikowego
Baza wiedzy
CDH1 — dziedziczny rak żołądka typu rozlanego i rak piersi typu zrazikowego
CDH1 koduje E-kadherynę — białko odpowiedzialne za przyleganie komórek nabłonkowych. Germinalne warianty patogenne CDH1 mogą powodować autosomalnie dominujący zespół predyspozycji do raka żołądka typu rozlanego oraz raka piersi typu zrazikowego. To jeden z genów, w których wynik może prowadzić do bardzo istotnych decyzji profilaktycznych, włącznie z rozważeniem całkowitej gastrektomii redukującej ryzyko.
Informacje redakcyjne i podstawa merytoryczna
CDH1 — najważniejsze informacje w 30 sekund
CDH1 jest jednym z najlepiej udokumentowanych genów dziedzicznego raka żołądka. ClinGen klasyfikuje relację CDH1 z zespołem rozlanego raka żołądka i zrazikowego raka piersi jako Definitive.
Najważniejsze zdanie dla pacjenta
Patogenny wariant CDH1 nie oznacza, że pacjent ma raka. Oznacza jednak predyspozycję, w której standardowa gastroskopia może nie wykrywać mikroskopowych ognisk choroby, dlatego decyzje o nadzorze i chirurgii profilaktycznej wymagają ośrodka z doświadczeniem w HDGC.
Co robi gen CDH1?
CDH1 koduje E-kadherynę, transbłonowe białko odpowiedzialne za zależne od wapnia przyleganie komórek nabłonkowych. E-kadheryna pomaga utrzymać prawidłową architekturę tkanek, polaryzację komórek i kontrolę ich migracji.
Utrata funkcji E-kadheryny zmniejsza spójność komórek i ułatwia ich rozproszone naciekanie tkanek. To biologicznie pasuje do dwóch charakterystycznych nowotworów związanych z CDH1: rozlanego raka żołądka i zrazikowego raka piersi.
Adhezja komórkowa
E-kadheryna działa jak część systemu „łączenia” sąsiadujących komórek nabłonka.
Supresja inwazji
Prawidłowa funkcja CDH1 ogranicza utratę spójności i niekontrolowaną migrację komórek.
Dwa etapy utraty funkcji
Germinalny wariant uszkadza jedną kopię genu, a dalsza somatyczna utrata prawidłowej kopii w pojedynczych komórkach może inicjować mikroskopowe ogniska nowotworowe.
CDH1-related diffuse gastric and lobular breast cancer syndrome
Współczesny GeneReviews używa określenia Diffuse Gastric and Lobular Breast Cancer Syndrome (DGLBCS). Historycznie często stosowano termin Hereditary Diffuse Gastric Cancer (HDGC). Szersza nazwa lepiej oddaje fakt, że u części rodzin istotnym lub dominującym problemem może być zrazikowy rak piersi.
Rozlany rak żołądka — DGC
Wczesne zmiany mogą mieć postać bardzo małych śródśluzówkowych ognisk komórek sygnetowatych. Zaawansowany nowotwór nacieka ścianę żołądka w sposób rozproszony i nie musi tworzyć wyraźnej masy.
Zrazikowy rak piersi — LBC
Komórki nowotworowe także tracą prawidłową spójność. LBC może być trudniejszy do wykrycia klasyczną mammografią niż wiele raków przewodowych, dlatego w nadzorze istotne znaczenie ma MRI.
Jak duże jest ryzyko? Dlaczego różne źródła podają różne liczby?
Ryzyko związane z CDH1 jest zależne od rodziny, wariantu i sposobu doboru badanej populacji. Starsze badania obejmowały głównie rodziny o bardzo dużym obciążeniu rakiem żołądka i dawały wysokie oszacowania penetracji. Nowsze kohorty, obejmujące osoby wykrywane dzięki szerszym panelom genetycznym, wskazują na niższe i bardziej zróżnicowane ryzyko.
GeneReviews 2024 podaje szeroki zakres skumulowanego ryzyka do 80. roku życia, zależny od badanej rodziny.
Nowsze oszacowania są niższe niż historyczne dane z najbardziej obciążonych rodzin HDGC.
GeneReviews 2024 wskazuje wyraźnie podwyższone ryzyko zrazikowego raka piersi do 80. roku życia.
Dlaczego prawidłowa gastroskopia nie zawsze uspokaja?
To jeden z najważniejszych problemów klinicznych CDH1. Wczesne ogniska raka sygnetowatokomórkowego mogą być mikroskopowe i znajdować się pod pozornie prawidłową błoną śluzową. Zwykła gastroskopia bez specjalistycznego protokołu może ich nie wykryć.
Endoskopia powinna być wykonywana przez zespół mający doświadczenie w HDGC/DGLBCS.
Ocenia się całą śluzówkę i pobiera biopsje ze wszystkich miejsc podejrzanych.
Stosuje się protokoły wielobiopsyjne, np. Cambridge lub Bethesda, nawet gdy błona śluzowa wygląda prawidłowo.
Jeżeli pacjent wybiera nadzór zamiast gastrektomii lub odracza operację, badania wykonuje się zwykle co 6–12 miesięcy według indywidualnego planu ośrodka eksperckiego.
Gastrektomia redukująca ryzyko — dlaczego w CDH1 jest realną opcją profilaktyczną?
NCI PDQ nadal opisuje całkowitą gastrektomię redukującą ryzyko jako leczenie z wyboru dla wielu osób z patogennym wariantem CDH1. Wynika to z trudności wykrywania mikroskopowych ognisk w endoskopii oraz z poważnych konsekwencji rozlanego raka żołądka wykrywanego w stadium zaawansowanym.
To nie jest decyzja „z samego wyniku”
Uwzględnia się wiek, wariant, obciążenie rodzinne, wyniki endoskopii, stan zdrowia, plany życiowe i preferencje pacjenta.
Zwykle nie przed pełnoletnością
Operacja redukująca ryzyko nie jest na ogół zalecana przed około 18–20. rokiem życia; młodsi pacjenci wymagają indywidualnego podejścia.
Konsekwencje są trwałe
Po całkowitej gastrektomii zmienia się sposób jedzenia, masa ciała i wchłanianie składników odżywczych; konieczne jest długoterminowe wsparcie dietetyczne i suplementacja.
CDH1 i zrazikowy rak piersi
U kobiet z patogennym wariantem CDH1 ryzyko zrazikowego raka piersi jest istotnie zwiększone. GeneReviews 2024 podaje skumulowane ryzyko do 80. roku życia około 37–42%.
LBC może być bardziej subtelny w obrazowaniu niż klasyczny rak przewodowy. Dlatego program nadzoru piersi w CDH1 opiera się w dużej mierze na MRI z kontrastem.
MRI piersi
Corocznie od około 30. roku życia w programach wysokiego ryzyka.
Mammografia
Może być dołączana od około 30–40. roku życia zależnie od programu i oceny ryzyka; sama mammografia jest mniej czuła dla LBC.
Mastektomia redukująca ryzyko
Może być rozważana indywidualnie przy silnym wywiadzie rodzinnym, dodatkowych czynnikach ryzyka lub preferencji pacjentki.
Jak dziedziczony jest CDH1?
CDH1-related DGLBCS jest dziedziczony autosomalnie dominująco. Patogenny wariant może być przekazany przez kobietę lub mężczyznę każdemu dziecku niezależnie od płci.
Wariant może być obecny nawet wtedy, gdy rodzic dotychczas nie chorował z powodu niepełnej penetracji.
Każda ciąża jest niezależnym zdarzeniem.
Wiek zachorowania i narząd mogą różnić się nawet w tej samej rodzinie.
Co oznacza P, LP albo VUS w CDH1?
Wariant patogenny. Może stanowić molekularną podstawę rozpoznania CDH1-related DGLBCS, ale dalsze postępowanie zależy od fenotypu i historii rodziny.
Wariant prawdopodobnie patogenny. W praktyce klinicznej może mieć znaczenie podobne do wariantu P po pełnej interpretacji genetycznej.
Wariant o niepewnym znaczeniu. VUS nie powinien samodzielnie stanowić podstawy do profilaktycznej gastrektomii, mastektomii ani testowania zdrowych krewnych jako wariantu rodzinnego.
CDH1 i CTNNA1 — podobny kierunek, ale nie identyczny profil
CTNNA1 koduje alfa-E-kateninę, białko współpracujące z E-kadheryną w kompleksie adhezyjnym. Patogenne warianty CTNNA1 mogą również prowadzić do dziedzicznej predyspozycji do rozlanego raka żołądka.
CDH1
Najlepiej udokumentowany związek obejmuje zarówno DGC, jak i zrazikowego raka piersi.
CTNNA1
Ryzyko DGC jest potwierdzone, natomiast związek z rakiem piersi jest znacznie mniej pewny.
Znaczenie panelu
W rodzinach z klinicznym obrazem HDGC i ujemnym CDH1 ocena CTNNA1 może mieć istotne znaczenie diagnostyczne.
CDH1 w badaniu ONKOprofil Novazym
CDH1 znajduje się w panelu ONKOprofil obejmującym 108 genów dziedzicznej predyspozycji nowotworowej. Szeroki panel może być szczególnie użyteczny wtedy, gdy historia rodzinna nie układa się w jeden klasyczny zespół albo obejmuje różne nowotwory.
108 genów
Jedna analiza umożliwia równoległe różnicowanie wielu zespołów dziedzicznego ryzyka nowotworów.
CDH1 wymaga kontekstu histologicznego
Znaczenie mają nie tylko „rak żołądka” czy „rak piersi”, ale konkretny typ: diffuse gastric cancer i lobular breast cancer.
Decyzje wysokiej wagi
Wynik może wpływać na rozmowę o gastrektomii redukującej ryzyko, intensywnym nadzorze i badaniach krewnych.
Najczęstsze pytania o CDH1
Czy dodatni wynik CDH1 oznacza, że trzeba natychmiast usunąć żołądek?
Nie automatycznie. Ryzyko, wariant, historia rodzinna, wiek, wyniki specjalistycznej endoskopii i preferencje pacjenta są oceniane wspólnie. U wielu nosicieli gastrektomia pozostaje ważną opcją redukującą ryzyko, ale decyzja powinna być wielodyscyplinarna.
Czy prawidłowa gastroskopia wyklucza wczesny DGC?
Nie. Mikroskopowe ogniska raka sygnetowatokomórkowego mogą być niewidoczne makroskopowo, dlatego zwykła endoskopia nie jest wystarczająca do pełnego wykluczenia ryzyka.
Czy każda kobieta z wariantem CDH1 zachoruje na raka piersi?
Nie. Penetracja jest niepełna. Ryzyko LBC jest jednak wyraźnie podwyższone i uzasadnia program nadzoru wysokiego ryzyka.
Czy każdy rak żołądka sugeruje CDH1?
Nie. Najbardziej charakterystyczny jest rak typu rozlanego, szczególnie przy młodym wieku zachorowania lub rodzinnej kumulacji DGC i/lub LBC.
Czy VUS w CDH1 jest wskazaniem do gastrektomii?
Nie. VUS nie powinien samodzielnie prowadzić do nieodwracalnej profilaktycznej operacji. Decyzje należy opierać na wariantach P/LP oraz pełnym obrazie klinicznym.
Czy wynik CDH1 ma znaczenie dla krewnych?
Tak. Po identyfikacji rodzinnego wariantu P/LP można zaoferować ukierunkowane badania krewnym, aby odróżnić osoby wymagające specjalistycznego nadzoru od tych, które rodzinnego wariantu nie odziedziczyły.
Słownik terminów używanych w artykule i raporcie
Gen kodujący E-kadherynę, białko adhezji komórkowej.
Transbłonowe białko odpowiedzialne za zależne od wapnia przyleganie komórek nabłonkowych.
Diffuse Gastric and Lobular Breast Cancer Syndrome — zespół rozlanego raka żołądka i zrazikowego raka piersi.
Hereditary Diffuse Gastric Cancer — historycznie najczęściej używana nazwa zespołu.
Diffuse Gastric Cancer — rak żołądka typu rozlanego.
Lobular Breast Cancer — zrazikowy rak piersi.
Signet Ring Cell Carcinoma — rak zawierający komórki sygnetowate; typowy element wczesnych zmian CDH1-associated DGC.
Profilaktyczne całkowite usunięcie żołądka u osoby z wysokim ryzykiem DGC przed rozwojem klinicznie jawnego zaawansowanego raka.
Specjalistyczny protokół endoskopii z dokładną oceną żołądka i licznymi biopsjami celowanymi oraz losowymi.
Prawdopodobieństwo wystąpienia określonego fenotypu u osoby posiadającej wariant predysponujący.
Autosomal dominant — dziedziczenie autosomalne dominujące.
Pathogenic / likely pathogenic — wariant patogenny / prawdopodobnie patogenny.
Variant of Uncertain Significance — wariant o niepewnym znaczeniu klinicznym.
Gen kodujący alfa-E-kateninę; jego patogenne warianty mogą również wiązać się z dziedziczną predyspozycją do DGC.
Ukierunkowane badanie krewnych po wykryciu rodzinnego wariantu P/LP.
CDH1 jest genem, w którym wynik może prowadzić do decyzji profilaktycznych o bardzo dużym znaczeniu
Dlatego interpretacja nie może kończyć się na klasyfikacji wariantu. Potrzebne są historia rodzinna, typ histologiczny nowotworów, doświadczenie ośrodka i wspólna decyzja pacjenta z zespołem specjalistów.
Historia aktualizacji
05.10.2026 — pierwsza publikacja artykułu CDH1 w serii „Księga genów ONKOprofil”. Uwzględniono ClinGen 2024, GeneReviews 2024 i aktualny NCI PDQ dotyczący HDGC/DGLBCS.
Źródła i piśmiennictwo
- ClinGen Hereditary Cancer GCEP. CDH1 — CDH1-related diffuse gastric and lobular breast cancer syndrome: Definitive. Curation approved 22.03.2024. ClinGen.
- Barbosa-Matos R, Córdova L, Schrader K, Oliveira C. Diffuse Gastric and Lobular Breast Cancer Syndrome. GeneReviews®. Updated 10.10.2024. NCBI Bookshelf.
- National Cancer Institute. Hereditary Diffuse Gastric Cancer (PDQ®) — Health Professional Version. NCI PDQ.
- Blair VR i wsp. Hereditary diffuse gastric cancer: updated clinical practice guidelines. Lancet Oncol. 2020;21:e386–e397. Pełny tekst.
- Lee CYC i wsp. Endoscopic surveillance with systematic random biopsy for the early diagnosis of hereditary diffuse gastric cancer: a prospective 16-year longitudinal cohort study. Lancet Oncol. 2023;24:107–116.
Ważne zastrzeżenie
Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani konsultacji z lekarzem genetykiem. W CDH1 decyzje mogą dotyczyć nieodwracalnych interwencji profilaktycznych, w tym całkowitej gastrektomii. Powinny być podejmowane wyłącznie po potwierdzeniu znaczenia wariantu i w wielodyscyplinarnym zespole z doświadczeniem w HDGC/DGLBCS. Wariant VUS nie powinien samodzielnie stanowić podstawy do gastrektomii, mastektomii ani innych decyzji profilaktycznych lub terapeutycznych.
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Twoja opinia pomaga nam rozwijać Bazę wiedzy Novazym i przygotowywać materiały odpowiadające na realne pytania pacjentów i specjalistów.